Kanun No: 3308 Kabul Tarihi: 05/06/1986
Resmi Gazete yayım Tarihi:19/06/1986
Kanun No: 4702 (Değişiklik) Kabul Tarihi: 29/06/2001
Resmi Gazete yayım Tarihi:10/072001
BİRİNCİ KISIM : Genel Hükümler

Amaç 
MADDE 1.-Bu kanunun amacı; çırak,kalfa ve ustaların eğitimi ile okullarda ve işletmelerde
Yapılacak mesleki eğitime ilişkin esasları düzenlemektir.

Kapsam
MADDE 2.-Bu kanun,Mesleki Eğitim Kurulunun belirliyeceği mesleklerde,kamu ve özel sektöre ait kurum,kuruluş ve işyerleri ile mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarındaki eğitim ve öğretimi kapsar. 
Tanımlar
MADDE 3.-Bu kanunda geçen ;

a) "Bakanlık" , Milli Eğitim Bakanlığını ;
b) "Aday çırak" , çıraklığa başlama yaşını doldurmamış ve çıraklık döneminden önce kendisine işyeri ortamı tanıtılan , sanat ve mesleğinin ön bilgileri verilen kişiyi ; 
c) "Çırak" , çıraklık sözleşmesi esaslarına göre bir meslek alanında mesleğin gerektirdiği bilgi , beceri ve iş alışkanlıklarını iş içerisinde geliştirilen kişiyi ;
d) "Öğrenci" , işletmelerde , mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında örgün eğitim görenleri ;
e) "Kalfa" , bir mesleğin gerektirdiği bilgi , beceri ve iş alışkanlıklarını kazanmış ve bu meslek ile ilgili iş ve işlemleri ustanın gözetimi altında kabul edilebilir standartlarda yapabilen kişiyi ;
f) "Usta" , bir mesleğin gerektirdiği bilgi , beceri ve iş alışkanlıklarını kazanmış ve bunları mal ve hizmet üretiminde iş hayatınca kabul edilebilecek standartlarda uygulayabilen ;
üretimi planlayabilen ; üretim sırasında karşılaşabilecek problemleri çözümleyebilen ; düşüncelerini yazılı , sözlü ve resim ile açıklayabilen ; üretimle ilgili pratik hesaplamaları yapabilen kişiyi ;
g) "Usta öğretici" ,ustalık yeterliğini kazanmış ; aday çırak , çırak ,kalfa ile mesleki teknik eğitim okul ve kurumları öğrencilerinin işyerindeki eğitimden sorumlu , mesleki eğitim tekniklerini bilen ve uygulayan kişiyi ; 
h) "İşletmelerde Meslek Eğitimi" , mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumları öğrencilerinin beceri eğitimlerini işletmelerde , teorik eğitimlerinin ise mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında veya işletme ve kurumlarca tesis edilen eğitim birimlerinde yaptıkları eğitim uygulanmalarını;
i) "Fon" , Mesleki Eğitim Geliştirme ve Yaygınlaştırma fonunu; 
j) "Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumları",mesleki teknik eğitim alanında,diplomaya götüren orta öğretim kurumları ile belge ve sertifika programlarının uygulandığı her tür ve derecedeki örgün ve yaygın eğitim öğretim kurumlarını;
k) "Personel",kamu ve özel kurum ,kuruluş ve işyerlerinde maaş yada ücret karşılığında çalışan kadrolu veya sözleşmeli elemanlar ile işçileri;
l) "İşletme",mal ve hizmet üreten kamu ve özel kurum ,kuruluş ve işyerlerini;
m)"Eğitici Personel",mesleki yeterliliğe sahip,öğrencilerin işyerindeki eğitiminden sorumlu,iş pedagojisi eğitimi almış,mesleki eğitim yöntem ve tekniklerini bilen ve uygulayan veya mesleki eğitim okul ve kurumlarında atölye, laboratuar,meslek dersleri öğretmenliği yapabilme yetkisine sahip kişiyi;


n)"Meslek alanı",ortak özelliklere sahip birden fazla meslek dalını içeren;bilgi,beceri tutum 
ve istihdam olanağı sağlayan alanı;
o) "Meslek Dalı",bir meslek alanı içinde yer alan ve belirli konularda uzmanlaşmaya yönelik bilgi,beceri,tutum davranış gerektiren ve istihdam olanağı sağlayan iş kollarından her birini;
İfade eder.

İKİNCİ KISIM : Kurullar 
BİRİNCİ BÖLÜM : Mesleki Eğitim Kurulu

Kurul
MADDE 4.- Mesleki ve teknik eğitim programlarının uygulandığı her tür ve derecedeki örgün, yaygın ve çıraklık eğitimi,mesleki ve teknik öğretim ve kurumları ile işletmelerde yapılacak mesleki eğitimin;planlanması,geliştirilmesi ve değerlendirilmesi konularında kararlar almak ve Bakanlığa görüş bildirmek üzere,Bakanlıkta Mesleki Eğitim Kurulu kurulur. Bu kurulun kararları Bakanlık ve ilgili meslek kuruluşlarınca yürütülür.
Mesleki Eğitim Kurulu ,Bakanlık Müsteşarının başkanlığında;
a) Bakanlığın mesleki eğitimle görevli müsteşar yardımcıları;
b) İçişleri Bakanlığı müsteşar yardımcısı;
c) Maliye Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı ;
d) Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı;
e) Sağlık Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı;
f) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı ;
g) Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı ;
h) Turizm Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı ;
i) Devlet Planlama Teşkilatı Sosyal Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürü ;
j) Bakanlığın Mesleki Eğitimle ilgili genel müdürleri
k) Türkiye Esnaf Sanatkarları Konfederasyonu Başkanı veya üst düzey yetkilisi;
l) Türkiye Ticaret , Sanayi , Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği Başkanı veya üst düzey yetkilisi;
m) En çok işvereni temsil eden İşveren Sendikaları Konfederasyon Başkanı veya üst düzey yetkilisi;
n) En çok işçiyi temsil eden İşçi Sendikaları Konfederasyon Başkanı veya üst düzey yetkilisi;
o) Bankalar Birliği Başkanı veya üst düzey yetkilisi;
p) Mesleki Eğitim alanından görevlendirilecek Yüksek Öğretim Kurulu temsilcisi;
r) Türkiye Serbest Muhasebeciler, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve yeminli mali Müşavirleri Odaları Birliği Başkanı veya üst düzey yetkilisinden,
Oluşur.
Bakanlık gerekli gördüğü durumlarda, Mesleki Eğitim Kurulu toplantılarına ilgili kurum temsilcilerini de davet eder.
Milli Eğitim Bakanı gerekli gördüğü durumlarda Mesleki Eğitim Kurulu toplantılarına başkanlık eder. Mesleki Eğitim Kurulunun sekreterya hizmetleri bakanlıkça yürütülür. Mesleki Eğitim Kurulu toplantı ve çalışma esasları yönetmelikle düzenlenir.

Görevleri
MADDE 5.- Mesleki Eğitim Kurulunun görevleri şunlardır :

a) Gerek bu kanun ve gerekse bu kanuna göre çıkarılacak olan yönetmelik hükümlerinin uygulaması takip etmek ve değerlendirmesini sağlamak .
b) Muhtelif sektör ve branşta çıraklık eğitimi ile meslek eğitimi konusunda eğitim ihtiyaçlarını tespit etmek ve bakanlığa bildirmek.
c) Mesleki Eğitim programlarının esasları ve süreleri hakkında bakanlığa görüş bildirmek.
d) Çıraklık ve işletmelerdeki mesleki eğitim sınav komisyonlarının kurulması çalışması ile sınavların yapılış usullerine ilişkin yönetmelik taslaklarını hazırlamak ve bakanlığa sunmak.
e) Aday çırak , çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler için sözleşme modellerini hazırlamak ve bakanlığa sunmak.
f) Lüzumu halinde mesleki eğitim ile ilgili konuların incelenmesi için ihtisas komisyonları kurmak.
g) Mesleki eğitimi ile ilgili bakanlıkça gönderilecek konuları incelemek ve görüş bildirmek.
h) Bu kanuna göre yapılacak çıraklık ve işletmelerdeki mesleki eğitimde ; uygulama alanına alınacak veya çıkarılacak yer ve meslekleri bildirmek ve bakanlığa görüş bildirmek.
i) İl Mesleki eğitim Kurumlarının yıllık çalışma raporlarını değerlendirmek.
j) Teknolojik gelişmelerin ve iş hayatındaki değişmelerin meslek eğitimine etkilerini izlemek ve bakanlığa bildirmek.

İKİNCİ BÖLÜM : İl Mesleki eğitim Kurulu

Kurul 

MADDE 6.- Bu Kanun kapsamında mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumları ile işletmelerde yapılacak mesleki eğitimin planlanması, geliştirilmesi ve değerlendirilmesi konularında karar almak ve valiliğe görüş ve tavsiyeler bulunmak üzere illerde il mesleki eğitim kurulu kurulur.
İl Mesleki Eğitim Kurulu,İl milli eğitim müdürünün başkanlığında;
a) Belediye Başkanı veya temsilcisi (Büyük şehirlerde vali tarafından belirlenecek belediye başkanı veya temsilcisi),
b) İl sağlık müdürü veya temsilcisi,
c) İl Sanayi ve Ticaret Müdürü ,
d) Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği Başkanı veya temsilcisi ile mesleki eğitimin yapıldığı mesleklerle ilgili oda yöneticileri arasından Esnaf Sanatkarlar Odaları Birliği Başkanlığınca seçilecek 3 üye ;
e) İl Ticaret Odası Başkanı veya temsilcisi,
f) İl Sanayi Odası Başkanı veya temsilcisi,
g) Sanayi ve ticaret odalarının ayrı ayrı kurulmadığı yerlerde il sanayi ve ticaret odası başkanı veya temsilcisi,
h) İlin mesleki eğitiminden sorumlu milli eğitim müdür yardımcısı.
i) Kurulun sekretarya görevini yürüten okul müdürü
j) İlde faaliyet gösteren mesleki teknik ve eğitim okullarından ve kurumlarından birer yönetici
k) En fazla işçiyi temsil eden konfederasyonun o il için göstereceği işçi sendikaları temsilcisi, 
l) Defterdar veya temsilcisi,
m) Türkiye İş Kurumu İl Müdürü veya temsilcisi,
n) Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığı sigorta müdürü veya temsilcisi,
o) En fazla işvereni temsil eden konfederasyonun, o il için göstereceği işveren sendikaları temsilcisinden; 
Oluşur.
İl mesleki eğitimi kurul toplantılarına gerekirse başkanın isteği üzerine ilgili kurum temsilcileri de davet edilir. 
İl mesleki eğitim kurulu toplantı ve çalışma esasları yönetmelikle belirlenir.
İl mesleki eğitim kurulun kararları valinin onayı ile uygulanır. Vali gerekli gördüğü hallerde il mesleki eğitim kurulana başkanlık eder.

Görevleri

MADDE 7.- İl Mesleki eğitim Kurulunun görevleri şunlardır :

a) Muhtelif sektör ve branştaki mesleki eğitim ihtiyacını il seviyesinde tespit etmek ve bakanlığa sunmak .
b) Bakanlıkça gönderilen mesleki eğitim çerçeve programlarının il ihtiyaçlarına göre düzenlenmesi için bakanlığa görüş bildirmek .
c) Çıraklık ve Mesleki Eğitim uygulamalarında ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümüne yardımcı olmak.
d) Bu kanun hükümlerinin il seviyesinde eksiksiz yerine getirilmesi için gerekli tedbirler almak.
e) Çıraklık ve Mesleki Eğitim konularında valilikçe gönderilecek konuları incelemek ne sonuçlandırmak.
f) İldeki mesleki eğitim uygulamalarını takip etmek ve değerlendirmek. Bu konu ile ilgili yıllık çalışma raporunu hazırlamak ve bakanlığa sunmak.

Kapsama alma

MADDE 8.- İlin bakanlıkça kanun kapsamına alınma kararının yayımı tarihinden 3 ay içinde "İl Mesleki eğitim Kurulu" kurulur.

ÜÇÜNCÜ KISIM : Çıraklık , Kalfalık ve İşletmelerde Mesleki Eğitim

BİRİNCİ BÖLÜM : Çıraklık ve Kalfalık

Aday çırak

MADDE 9.- İlkokulu bitirmiş olanlar , bir mesleğe hazırlık amacı ile çıraklık dönemine kadar işyerlerinde aday çırak olarak eğitilirler.

Çıraklık şartları 

MADDE 10.- Çıraklık olabilmek için aşağıdaki şartlar aranır

a) 13 yaşını doldurmuş , 19 yaşından gün almamış olmak.
Ancak ,ondokuz yaşından gün almamış olanlardan daha önce çıraklık eğitiminden geçmemiş olanlar, yaşlarına ve eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
b) En az ilkokul mezunu olmak
c) Bünyesi ve sağlık durumu gireceği mesleği mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmak.
Ağır tehlikeli veya özellik arz eden mesleklere alınacak çırakların öğrenim ve yaş durumları ile ilgili kuruluşların görüşü alınarak bakanlıkça belirlenir.

Aday çırak ve çırakların statüleri

MADDE 11.- Aday çırak ve çırak ; öğrenci statüsünde olup , öğrencilik haklarından yararlanır. Bunlar işyerlerinde çalışan Personel sayısına dahil edilmezler.



Eğitim ve çalışma

MADDE 12.- Aday çırak ve çıraklar , mesleğin özelliğine göre haftada sekiz saatten az olmamak üzere genel ve mesleki eğitim görürler. Bu eğitime katılmaları için aday çırak ve çırak öğrencilere ücretli izin verilir. Mevsime göre özellik arz eden mesleklerde teorik ve pratik eğitim belirli aylarda bloklaştırılmış olarak yapılabilir.

Aday çırak ve çıraklar pratik eğitimlerini işyerlerinde,işyerlerindeki eksik kalan pratik eğitimleri ile teorik eğitimlerini mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında veya
Bakanlıkça uygun görülen işyerlerinin eğitim birimlerinde yapar. Teorik ve pratik eğitim birbirlerini tamamlayacak şekilde planlanır ve yürütülür.

Pratik eğitim , hazırlanmış eğitim programlarına göre , işyerinin ve mesleğin özelliklerine uygun olarak usta öğreticinin gözetiminde yapılır. Pratik eğitimde 1475 sayılı İş Kanunun 69 uncu maddesi hükmü göz önünde bulundurulur.
Çıraklık eğitimin esas ve usulleri yönetmelikle düzenlenir.

Sözleşme yapılması

MADDE 13.- Bu kanun kapsamında bulunan il ve mesleklerde faaliyet gösteren işyerleri,bakanlıkça tespit edilecek illerde ve meslek dallarında ondokuz yaşından gün almamış kişileri çıraklık sözleşmesi yapmadan çalıştıramazlar.

İşyeri sahibi , aday çırağı ve çırağı çalıştırmaya başlamadan önce bunların velisi veya vasisi veya reşit ise kendisi ile yazılı çıraklık sözleşmesi yapmak zorundadır.

Çıraklık sözleşmesi ; çırağın sözleşme süresi içinde reşit olması halinde , çırağın rızasıyla , işyeri sahibinin değişmesi halinde yeni işyeri sahibi aynı mesleği sürdürüyorsa ve rızasıyla devam eder , aynı mesleği sürdürmüyorsa sözleşme feshedilir. Fesih halinde çırağın önceki çalışmaları geçerli olup ; yeni yapacağı çıraklık sözleşmesi ile çıraklık statüsünü devam ettirerek çıraklık süresini ve eğitimini tamamlar.

Mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarının örgün eğitim programlarından mezun olanlar ve kalfalık belgesi sahipleri bu hükmün dışında tutulur. Bu kanunun uygulandığı yer ve meslek dallarında 818 sayılı Borçlar Kanununun çıraklık sözleşmesine dair hükümleri ile on sekiz yaşını doldurduktan sonra sözleşmesi devam eden çıraklar hakkında 1475 sayılı İş Kanununun işçi sağlığı ve güvenliği başlıklı beşinci bölümünde yer alan hükümleri dışındaki
hükümler uygulanmaz.

Çıraklığa başlama ve çıraklık süresi

MADDE 14.- Çıraklığa bir deneme dönemi ile başlanır. Bu deneme mesleğin özelliğine göre bir aydan az , üç aydan fazla olamaz. Bu süre bakanlıkça tespit edilir. Deneme döneminden sonra taraflar 10 gün içinde ilgili çıraklık eğitim merkezi müdürlüğüne başvurmadığı takdirde sözleşme kesinleşir ve bu dönem çıraklık süresinden sayılır. Deneme döneminde ücret ödenir. Aday çıraklıktan çıraklığa geçenler deneme dönemini yapmış sayılır.

Meslekler itibarı ile Çıraklık eğitimine girişte aranan eğitim düzeyi ve çıraklık süresi ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri de alınarak Bakanlıkça en az 2, en çok 4 yıl olarak
belirlenir. Bu süre kesintisiz olarak devam eder. yıllık izin dışındaki 2 aydan fazla devamsızlıklar çıraklık süresine eklenir.
Lise ve daha üst düzeyde genel eğitimden sonra çıraklık eğitimine başlayanlar için eğitim süresi,mesleklerindeki çıraklık eğitimi süresinin yarısına kadar kısaltılabilir. Bu sürenin ne kadar kısaltılabileceği, ilgili meslek kuruluşunun teklifi ve mesleki eğitim kurulunun uygun görüşü alınarak bakanlıkça belirlenir.
Ayrıca, mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında uygulanan örgün eğitim programlarının her hangi bir kademesinden ayrılanlar ile yaygın eğitim programlarını tamamlayarak belge veya sertifika alanlardan, kendi alanlarında çıraklık eğitimine başlayanlar için çıraklık eğitim süresi daha önce aldığı mesleki eğitim programının içeriği ile devam edeceği çıraklık eğitimi programının içeriği değerlendirilerek bakanlıkça belirlenir.

Usta öğretici bulundurma şartı

MADDE 15.- Aday çırak ve çırak almak için işyerlerinde usta öğretici bulunması şarttır.

Kalfalık sınavı

MADDE 16.- Kalfa adayının mesleği ile ilgili bilgi , beceri ve iş alışkanlıklarına iş hayatınca kabul edilebilir seviyede sahip olup olmadığı kalfalık sınavı ile tespit edilir.

Çıraklar kabul edilebilir mazeretleri dışında çıraklık eğitimi süresi sonunda açılacak ilk kalfalık sınavına girmek zorundadır.

Sınav komisyonun teşkili ile sınavın esasları ve usulleri yönetmelikle düzenlenir.

Çıraklık sözleşmesi ilk kalfalık sınavını izleyen ikinci kalfalık sınavının tamamlanması ile sona erir. Sözleşmenin sona ermesini takip eden aybaşından itibaren bakanlıkça çıraklar için ödenen her türlü sigorta primlerinin ödenmesine son verilir.

Kalfa unvanını kullanma ve işyeri değiştirme

MADDE 17.- Bu kanuna göre kalfalık hakkını elde edenlere kalfalık belgesi verilir. Kalfalık belgesi bulunmayanlar kalfa unvanı ile çalışamaz ve çalıştırılamazlar. Bu belgeye sahip olanlar , kalfalık unvanı kullanılmayan işyerlerinde dengi işlerde çalıştırılırlar.

507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkarlar kanunu kapsamındaki işyerlerinde çalışarak kalfa olanlar en az bir yıl o işyerinde çalışırlar.

Bu sürenin sonunda işyeri değiştirmek isteyen kalfaya üç ay önce başvurmak kaydıyla, o işyeri çıkma izni verir.

Çıkma izni olmadan başka işyerleri kalfayı işe alamazlar.

Kalfaların işten ayrılmalarını gerektiren hususlar yönetmelikle belirlenir.

[ Sayfa 1 | Sayfa 2 | Sayfa 3 | Sayfa 4 ]